Deep Dive
Peygamber Efendimizin Tartışma Tarzı: Sakinlik ve İlk Adım
Yasin Pisgin, Peygamber Efendimizin eşleriyle tartışıp tartışmadığı sorusuna doğrudan 'evet' yanıtını veriyor. Hz. Ebubekir'in kızı Hz. Ayşe'yi sesini yükselterek bağırırken duyduğu anekdot örnek olarak sunuluyor. Ebubekir öfkelenerek müdahale etmeye hazırlanırken, Peygamber Efendimiz hemen müdahale ediyor, Ebubekir'i alıp yanından uzaklaştırıyor ve ardından Hz. Ayşe'ye 'seni adamın elinden nasıl kurtardım gördün mü' diyerek durumu huzurluluk içinde çözmek için mesaj veriyor. Burada Pisgin'in vurguladığı nokta şudur: tartışma olmadan olmaz, ancak bu tartışmadaki nebevi tavır önemlidir. Peygamber Efendimiz sakin olan taraf, fren rolünü oynayan taraf ve dışarıdan birilerini evli çiftlerin iç meselesine karıştırmayan taraftır. Bu üç unsur pratik bir model olarak sunuluyor: tartışma anında birisinin hızını alma, birisinin fren olması gerekir.
Sevgi ve Saygının Birlikte Yürümesi
Pisgin'e göre sevgi ve saygı meselesi evliliğin temelini oluşturuyor. Sevgi, bir kalbin sağlıklı olması halinde, imanla ve salih amelle birlikte gelişen bir duygudur; saygı ise iradenin bir eylemidir ve hukuklara riayet etmekle ilgilidir. İkisinden birini tercih etmek imkansız çünkü bunlar madalyonun iki yüzü, kuşun iki kanadı, beden ile ruh gibidir. Sağlıklı sevgi, kalbin manevi hastalıklara düçar olmadığı zaman ortaya çıkar. Pisgin, kalp hastalığı örneğini dramatik biçimde anlatıyor: bir kişi sevdiği kadını bıçaklayabilir ve bunu 'seni ölümü derecede seviyorum' diyerek meşrulaştırabileceği gibi yanlış bir sevgi türü vardır. Oysa Kur'an, iman ve salih amel yapanlara Allah'ın güçlü bir sevgi (elvud) vereceğini söyler. Bu sevgi sayesinde insan sever, sevilir ve sevdirebilir. Sevgi ve saygıdan biri ön plana çıkıp diğeri geri kalırsa, kuşun bir kanadının kırık olduğu durumdaki gibi dengesizlik meydana gelir.
Pratik Yaşamda Dört Temel Kavram: Sabır, Semahat, Sükunet, Sekinet
Pisgin, Peygamber Efendimizin tartışma modelinden çıkarılabilecek dört pratik kavram ortaya koymaktadır. Birincisi sabır: sesini değil sözünü yükselt, çünkü otları bitiren yağmurlardır, gök gürültüleri değil. İkincisi semahat (müsamaha): insanların olgunlaşması zaman alır, arkasında bir düğme yoktur; kendimizin de eksik olduğunu kabul ederek karşımızdakinin eksikliklerine müsamaha göstermek. Üçüncüsü sükunet: Kur'an'da cennetliklerin en önemli özelliği öfkeyi yutabilmeleridir. Pisgin, insanın ya bu dünyada ya ahirette yutkunacağını söyler; eğer bu dünyada öfkesini yutabilirse ahirette yutkunmayacaktır. Dördüncüsü sekinet: huzur bulmak ve vermek. Huzur veremeyenin huzuru da olmaz. Pisgin'e göre biz bu dünyaya sadece huzur bulmak için değil, aynı zamanda huzur vermek için geldik. Bu dört kavramı günlük tartışmalarda uygulamak, evliliğin ruhunu korumak anlamına gelir.
Ev Hayatında Zaman Yönetimi ve Huzurun Rolü
Pisgin, kendi yaşamından çok pratik bir örnek vermektedir. Peygamber Efendimiz evine girdiğinde vaktini üçe ayırırdı: üçte biri kendisine, üçte biri ailesine, üçte biri Rabbine. Pisgin kendisini analiz ettiğinde ise zamanını farklı biçimde böldüğünü fark ediyor: üçte biri kendisine, üçte biri cep telefonuna, üçte biri yemeğe, uyumaya gidiyor. Bunun sonucu, evin bir otel haline dönüştüğünü söylüyor. Bir kişi bu durumun farkına vardığı zaman, evine girişiyle miniklerinin mutlu olmasını sağlamayı amaç haline getiriyor. Peygamber Efendimiz evine girdiğinde insanların kaçacak yer araması gerekmez, yani gelişiyle mutlu olunurdu. Pisgin, bu anlayışı kendi ev hayatına yansıttıktan sonra, boşanmaya doğru giden bir evliliği kurtardığını duymuştur. Zaman yönetimi ve huzur verme, evliliğin sürekliliği ve kalitesi için yaşamsal öneme sahip görülmektedir.
Evliliğin İbadet ve Sözleşme Boyutları
Pisgin, nikahın sadece bir sözleşme mi yoksa ibadet mi olduğu sorusuna çift yönlü bir cevap vermektedir. Evlilik, kuşun iki kanadı gibi hem ibadettir hem de sözleşmedir (akittir). Bir insanın yemek yemesi hem hayvan da yapar, ama mümin yerken besmele çeker ve bunun içine ibadet niyeti katarsa, bu işin ibadete dönüşmesini sağlar. Peygamber Efendimiz evliliği çok önemseyen, 'benden olmayan' dediği bir institution olarak görülüş bundan kaynaklanmaktadır. Pisgin, veda haccında Peygamber Efendimizin kadınlara yönelik hitabından hareketle, evliliğin ibadet yönünü vurgulamaktadır. Ancak aynı zamanda, evlilik bir akittir ve bunun doğurduğu haklar, sorumluluklar ve mükellefiyet vardır. Her iki boyutu korumak, ifrat ve tefrit arası dengeyi sağlamak, yani orta yolu bulabilmek gerekmektedir. Çubuğun bir ucunda israf varsa öbür ucunda cimrilik vardır; cömertlik ortada durur. Benzer şekilde evliliğin de ibadet yönü ile dünyevi haklar yönü arasında denge tutturulmalıdır.
Kur'an'ın Eşlere 'Elbise' Diyerek Verdiği Mesaj
Pisgin, Kur'an'ın Rum Suresi'ndeki 'hunne libesünk ve entes lehunne' (onlar sizin için bir elbisedir, siz de onlar için bir elbisesiniz) ayetini çok detaylı şekilde açmaktadır. Elbise kusurları örter, bu nedenle eşler birbirinin sırdaşıdır ve birbirini ifşa etmemelidir. Elbise süsler, bu nedenle eşler birbirinin süsüdür. Elbise korur ve muhafaza eder, bu nedenle eşler birbirinin hukukunu korumalıdır. Elbise bedelle uyumludur; çok dar olursa zehir eder, çok bol olursa berbat eder; bu nedenle eşler arasında uyum vardır. Önemli olan, elbise metaforunda birinin bedenden üstün olması, diğerinin sadece elbise olması gibi bir hiyerarşi yoktur. Burada eşit bir mütekabelilik, refik (eş) olma durumu vardır. Allah'ın katında birisi daha aziz değildir. Pisgin, bu ayetin kendini üstün görüntüleme duygusundan uzaklaştırdığını vurgulamaktadır. Bir insanın gerçek kumaşı ve kulluk kalitesi ev içinde ortaya çıkar, bu da evlilik ilişkisinin önemini gösterir.